در سال 1298 شمسى ، بازيگران قفقازى اپرت آرشين مالالان را در تهران بازى مىكردند . رضا به فكر نمايشنامه‌نويسى افتاد . سال بعد درام ليريك پريچهر و پريزاد را نوشت و اين نمايش با رژيسورى طريان در آذر ماه 1300 شمسى در سالن گراند هتل ( تئاتر فعلى دهقان ) به بهترين وجهى روى صحنه آمد و مادام پرى آقابابيان ، كه تحصيلات تئاترى خود را در اروپا به اتمام رسانده و تازه به تهران آمده بود ، نقش اول نمايش را به عهده گرفت . « 1 » رضا كمال بعد از چند نمايشنامهء قفقازى از جمله افسانهء عشق « 2 » ، اصلى و كرم « 3 » و كمربند سحرآميز « 4 » را به فارسى درآورد و اشعار آنها را خود ساخت و با همكارى پرى آقابابيان و هنرمندان ديگر ارمنى به معرض نمايش گذاشت و پس از آن باز چند نمايشنامه كه خود اقتباس كرده بود ، از قبيل شب هزار و يكم الف ليل « 5 » ، عبّاسه خواهر امير « 6 » ، اپرت عروسى ساسانيان يا خسرو شيرين « 7 » به رشتهء تحرير كشيد و بالاخره نمايشنامه در سايهء حرم « لوسين برنار » فرانسوى را با صداقت و امانت فراوان به فارسى درآورد و همهء اين آثار را با شكوه و جلالى كه تا آن روز تئاتر ايران نظير آن را نديده بود ، به معرض تماشا گذاشت . سال 1309 شمسى بهترين و درخشانترين سالهاى فعاليت و شهرت ادبى او بود . مهمترين اثر او كه در اين سال نوشته شد شب هزار و يكم الف ليل بود كه با اقبال بينظيرى روبرو شد . بدين قرار شهرزاد در اوايل سلطنت رضا شاه پهلوى بزرگترين و بلكه يگانه نمايشنامه‌نويس ايران شناخته شده بود . شهرزاد ، كه اميدوار بود تئاتر ايران روز به روز رونق بيشترى بگيرد ، هنگامى كه ديد هنر نمايشى به علت سانسور شديد و نبودن تشويق دچار فترت گرديده ، نوميد و پريشان

--> ( 1 ) . اين زن بااستعداد حق بزرگى به گردن تئاتر ايران دارد . در آن روزگار كه مذهب محور امور بود و هنرپيشگى از لحاظ افكار عمومى در رديف مسخرگى و دلقكبازى به‌شمار مىآمد و زنان مسلمان ايرانى همه چادر سياه به سر مىكردند ، او و چند نفر ديگر از زنان و مردان ارمنى ( مانند سيرانوش ، مادام قسطانيان ، لرتا ، آرسنيان ، مانوليان ، وسكانيان ، اوديان ، طريان ، ماروتيان ، استبانيان و بقيكيان ) با هزار سختى و دشوارى در پيشرفت اين فن فداكارى بسيار كردند . ( 2 ) . 1306 ش . ( 3 ) . 1307 ش . ( 4 ) . 1308 ش . ( 5 و 6 ) . 1309 ش . ( 7 ) . 1311 ش .